Motto FBI: „Wierność, Męstwo, Prawość”

Historia

FBI, czyli Federalne Biuro Śledcze (w języku angielskim Federal Bureau of Investigation), jest agendą w ramach amerykańskiego Departamentu Sprawiedliwości, która została powołana w 1908 z inicjatywy prokuratora generalnego Ch. J. Bonapartego w celu walki z przestępcami naruszającymi prawo federalne. Do 1935 posługiwano się na określenie tej organizacji nazwą Biuro Śledcze.
Początkowo Biuro zajmowało się wykrywaniem przestępstw tylko w sferach wielkiego biznesu na Wschodnim Wybrzeżu oraz nadużyć w spekulacjach ziemią w stanach zachodnich. W czasie I wojny światowej ściganie przestępstw odbywało się głownie z mocy ustaw: o szpiegostwie i o podżeganiu do buntu.
Zmiana nastąpiła, gdy na czele Biura Śledczego stanął dwudziestodziewięcioletni J.E Hoover (dyrektor od 1924 aż do śmierci w 1972). Powołany został na to stanowisko przez H.F. Stone’a, w celu reorganizacji agendy i oczyszczenia jej z zarzutów korupcji i współpracy ze światem przestępczym.
Hoover wprowadził szereg zmian, np.: kodeks kwalifikacji zawodowych oraz zasad moralnych, utworzył zaplecze naukowo-techniczne i określił precyzyjne zasady prowadzenia śledztwa. W 1924 utworzył Oddział Identyfikacji zbierający odciski palców nie tylko przestępców, ale także cywilnych pracowników wojska i pracowników sektora obrony. Następnie powołał laboratorium naukowe, a w 1935 szkołę FBI (National Academy).
W 1967 powstało Centrum Informacyjne (National Crime Information Center) w celu zbierania danych o przestępczości. W latach 50. i 60. FBI zbierało informacje o działaczach lewicowych, o tzw. ruchu praw obywatelskich a także inwigilowało przeciwników wojny w Wietnamie, co oznaczało, że działania te miały charakter kontrwywiadowczy. Hoover zbierał także informacje na temat znanych polityków, ich życia prywatnego, zawodowego oraz sytuacji majątkowej, czym niektórzy tłumaczą fakt tak długiego sprawowania przez niego funkcji dyrektorskiej. Znalazło to odbicie w decyzji Kongres USA z 1976 uznającej tę działalność za bezprawną i szkodliwą. Od 1968 dyrektora FBI powołuje prezydent za zgodą Senatu.

Struktura organizacyjna i uprawnienia

FBI spełnia funkcje federalnej policji kryminalnej i służby kontrwywiadowczej Stanów Zjednoczonych. Federalne Biuro Śledcze jest głównym ramieniem dochodzeniowym Departamentu Sprawiedliwości Stanów Zjednoczonych, a faktycznie quasi-autonomicznym organem, który spełnia pierwszorzędną funkcję krajowego urzędu egzekwowania prawa oraz wywiadu wewnętrznego.
Do priorytetowych zadań FBI należy:

Chronić Stany Zjednoczone przed atakiem terrorystycznym.
Chronić Stany Zjednoczone operacjami obcego wywiadu i szpiegostwem.
Chronić Stany Zjednoczone przed wrogi atakiem komputerowym i przestępstwami wyskozaawansowanej technologii.
Walka z publiczną korupcją na wszystkich jej poziomach.
Chronić prawa obywatelskie.
Walczyć z międzynarodowymi organizacjami przestępczymi.
Walczyć z przestępstwami „białych kołnierzyków”(np.defraudacja pieniędzy, oszustwa podatkowe itp.).
Walczyć ze szczególnie brutalnymi przestępstwami.
Wspierac federalne, stanowe, lokalne, międzynarodowymi partnerami.
Udoskonalać technologię, by lepiej wypełniać misję FBI.

Uprawnienia FBI zasadniczo wypływają z artykułu 533 i 534 pkt. 28 Kodeksu Stanów Zjednoczonych, który upoważnia prokuratora generalnego do „mianowania urzędników do wykrywania przestępców przeciwko Stanom Zjednoczonym”. Na mocy tych uprawnień FBI wykonuje większą część swej pracy „prowadząc dochodzenia w sprawie zdarzeń i osób co do których istnieje podejrzenie popełnienia przestępstwa lub prawdopodobieństwa jego zaistnienia.” Inne szczególne uprawnienia do prowadzenia dochodzeń wynikają z poszczególnych ustaw lub rozporządzeń wykonawczych wydawanych przez prezydenta . FBI jest także uprawnione do podejmowania czynności dochodzeniowych w sprawach, które nie wymagają postawienia w stan oskarżenia – np. do zbierania informacji o działaniach zagrażających bezpieczeństwu państwa albo weryfikowania przeszłości pretendentów na newralgiczne, kierownicze stanowiska w służbie rządowej. Jakkolwiek FBI podlega Departamentowi Sprawiedliwości oraz prokuratorowi generalnemu, a w kategoriach prawnych jest wydziałem Departamentu, to w zasadzie Biuro działa samodzielnie, opierając się na własnym budżecie, według własnych przepisów i praktyk.

W zakresie organizacyjnym FBI ma strukturę piramidy. Na jej szczycie znajduje się dyrektor (obecnie – Robert S. Mueller ). Człowiek ten – mianowany przez prezydenta, zwykle spośród ludzi związanych ze strefą przestrzegania prawa – za prowadzone śledztwa i dochodzenia odpowiada przed prezydentem, prokuratorem generalnym i Kongresem. Obecnie kadencja wynosi maksymalnie 10 lat – z tym, że prezydent, jeśli chce, może zwolnić urzędującego dyrektora i na jego miejsce mianować nowego. Dyrektor ponosi ostateczną odpowiedzialność za codzienne funkcjonowanie FBI oraz dziesiątki tysięcy dochodzeń w toku, prowadzonych przez agentów. To on występuje przed różnymi komisjami kongresowymi sprawującymi nadzór nad Biurem, on uzasadnia jego kolosalny wielomiliardowy budżet, on odpowiada za niepowodzenia.
Rola dyrektora jest ważna lecz w praktyce pracą FBI kieruje obecnie kadra profesjonalnych zwierzchników, którzy większą część, o ile nie całe swe życie zawodowe związali z Biurem i awansowali na sam szczyt służbowej hierarchii – tam gdzie zapadają decyzje, a tajemnice są najbardziej poufne. Do niedawna dyrektorowi bezpośrednio podlegał jego zastępca oraz dwóch wicedyrektorów (ds. dochodzeń i ds. administracji). Byli oni zwierzchnikami dziesięciu wydziałów i 4 biur. Zastępca dyrektora, jako „urzędnik wykonawczy” dyrektora FBI mający porównywalną odpowiedzialność ogólną, sprawował pieczę także nad Wydziałem Inspekcji i Wydziałem Prawnym, Biurem Równego Zatrudnienia oraz Biurem Spraw Kongresowych i Publicznych. W 1993 r. dyrektor Louis J. Freeh zlikwidował oba stanowiska wicedyrektorów i wprowadził podległość wszystkich ważniejszych rangą zwierzchników bezpośrednio pod siebie. Pozostałe wydziały i biura podzielone są na 2 piony: pierwszy to pion „operacyjny” – dochodzeń karnych, wywiadu, szkoleniowy, laboratoryjny oraz łączności i spraw międzywydziałowych; drugi „administracyjny” – identyfikacji, usług administracyjnych, zarządzania zbiorami oraz usług technicznych. Każdym z wydziałów kieruje dyrektor, każdym, z biur – inspektor odpowiedzialny. Zwierzchnicy ci – dyrektor i główni szefowie – stanowią faktyczny zarząd FBI.
Wszyscy najważniejsi zwierzchnicy FBI (poza jednym) pracują w centrali a wraz z nimi niemal 8 tys. osób. Wspólnie zapewniają „wsparcie programowe i kierownicze” wszystkim operacją FBI w terenie. Innymi słowy, centrala może zrobić wszystko, od kontrolowania ważnej operacji odbicia zakładników lub po sprawdzenie odcisków palców dla potrzeb brygady ds. rabunków bankowych w Dallas. To tu w centrum, znajduje się m.in. słynne, ogromne laboratorium FBI oraz główne systemy komputerowe, tu pracują setki szefów jednostek i kierowników odpowiedzialnych za stronę proceduralną i administrowanie różnymi rodzajami spraw, a ponadto – działy finansowe i skomplikowana machina public relations.
Mimo rozbudowanego aparatu administracyjnego, codzienne czynności operacyjne prowadzone są niemal wyłącznie przez 56 biur terenowych oraz 400 satelickich agencji rezydenckich. Biura terenowe FBI mieszczą się niemal w każdym większym mieście w całym kraju, przy nich zaś działają agencje rezydenckie (RA) w mniejszych miastach i miasteczkach lub w miejscach, które szczególnie interesuje wywiad. Każde biuro terenowe jest niczym państwo feudalne, kierowane przez naczelnika (SAC) przy pomocy kilku zastępców (ASAC), szefów jednostek i kierowników. Dla większości agentów SAC jest najważniejszą władzą w ich życiu. On przydziela ich do brygady i decyduje o tym, jakie działania będą prowadzone na jego terytorium. FBI mimo iż zasadniczo zorientowane jest wyłącznie na sprawach wew., utrzymuje 20 biur za granicą; na czele każdego z nich stoi attache prawny (legat). Obowiązkami legata jest utrzymywanie łączności z policją, siłami bezpieczeństwa i wywiadu w danym kraju, w sprawach interesujących obie strony – od narkotyków po terroryzm międzynarodowy.
Również w Polsce od 1997 przy ambasadzie w Warszawie funkcjonuje biuro łącznikowe FBI, którego zadaniem jest współpraca z polskimi organami ścigania.
Niekiedy, zwykle w przypadku zamachów na mienie Amerykanów, na ich interesy lub na nich samych, z USA wysyłani są agenci FBI jako swego rodzaju „asysta” przydzielana zagranicznej policji i siłom bezpieczeństwa do prowadzenia dochodzeń. FBI działając poza granicami USA musi koordynować swoje kroki z CIA i wywiadami wojskowymi. W pewnych okolicznościach agenci mogą aresztować podejrzanych za granicą bez zgody i wiedzy zainteresowanych krajów.
FBI nominalnie zajmuje się ok. 270-dziesiącioma kategoriami przestępstw federalnych, choć liczba ta zamienia się wraz ze zmianami legislacyjnymi i wyznaczanymi na nowo priorytetami. Rocznie przekazuje sądom ok. 13 tys. spraw w 170 ich rodzajach, które zasadniczo dzielą się na 6 podstawowych kategorii: przestępczość zorganizowana, przestępczość gospodarcza, narkotyki, przestępczość z użyciem przemocy, antyterroryzm (łącznie z tym co dawniej nazywano działalnością wywrotową) oraz kontrwywiad (obejmujące ujawnianie, infiltrację, zapobieganie i neutralizację działań szpiegowskich, sabotażowych prowadzonych przez obce wywiady). FBI współpracuje z CIA, ale jest jedyną amerykańską tajną służbą, która nie ma obowiązku przekazywania swoich akt operacyjnych.
Biuro zatrudnia ok. 28500 pracowników, spośród których 12156 to agenci specjalni . Reszta to różnego rodzaju personel pomocniczy – przede wszystkim techniczny, biurowy, administracyjny, prawniczy i naukowo-badawczy. Siedziba FBI mieści się w Waszyngtonie, D.C., przy 935 Pennsylvania Avenue.

Agenci specjalni

Aby zostać agentem specjalnym, trzeba spełnić niezwykle surowe kryteria przewidziane dla kandydatów do tej służby. Agentem może zostać zatem osoba, która jest obywatelem amerykańskim w wieku od 25 do 37 lat (od 1972 również kobiety), ma ukończone studia wyższe oraz posiada wiedzę i umiejętności w którejś z dziewięciu priorytetowych dziedzin, tj.: rachunkowości lub finansów, informatyki, inżynierii, nauk ścisłych (np. fizyka, chemia, biologia, biochemia itp.) albo medycyny oraz płynnie posługiwać się językami obcymi (w tym tak egzotycznymi jak arabski, pashtu, urdu, wszystkie dialekty chińskie, wietnamski itp.). Nadto kandydat na agenta specjalnego powinien posiadać doświadczenie wywiadowcze, prawnicze, śledcze i wojskowe. Długie szkolenie specjalistyczne odbywa się w Akademii Treningowej FBI w Quantico, w stanie Wirginia.
Agent FBI w czasie studiów dostaje pensje w wysokości 40 419 $ miesięcznie, a po ukończeniu szkolenia, wraz z przydzieleniem stanowiska wysokość zarobków może wzrosnąć zależnie od wyników służby.

W Stanach Zjednoczonych i jego terytoriach, agenci specjalni FBI mogą dokonywać aresztowań za przestępstwa federalne, popełnione w ich obecności, albo kiedy mają wyraźne i rozsądne podstawy, by sądzić, że osoba, która ma zostać aresztowana popełniła lub popełnia poważne przestępstwo.
Agenci FBI mają prawo stosować śmiercionośną broń tylko w razie konieczności, kiedy agent specjalny ma rozsądne podstawy, by sądzić, że cel, przeciwko któremu należy jej użyć stanowi prawdziwe lub poważne zagrożenie śmiercią lub ciężkim urazem fizycznym dla agenta specjalnego lub innej osoby. Kiedy tylko jest to możliwe, przed użyciem śmiercionośnej broni, musi zostać wydane ustne ostrzeżenie.
Federalne Biuro Śledcze realizuje swoje zadania operacyjne przede wszystkim przez agentów specjalnych, często jednak korzysta z usług tajnych informatorów. Sądy USA uznają ten sposób zdobywania informacji za zgodny z prawem i często konieczny dla dobra i skuteczności śledztw przeprowadzanych przez FBI. Jednakże, użycie informatorów do pomocy w śledztwach w sprawach dotyczących działalności przestępczej, może wiązać się z przeróżnymi oszustwami, wtrącaniem się w życie prywatne, lub doprowadzić do współpracy z osobami, których wiarygodność i intencje są wątpliwe.
Chociaż korzystanie FBI z usług informatorów jest prawnie dozwolone, to współpraca z nimi podlega ścisłemu nadzorowi w celu upewnienia się, że nie zostają naruszone prawa osób podlegających tym śledztwom.
Informatorzy są osobami, które dostarczają agencji informacji na podstawie raczej poufnej umowy. Nie są oni płatnymi pracownikami FBI. W pewnych przypadkach mogą otrzymywać wynagrodzenie.

Akademia FBI

Szkoleniem przyszłych agentów specjalnych Federalnego biura Śledczego zajmuje się Akademia FBI znajdująca się w Bazie Morskiej Quantico, w stanie Wirginia.

Budynek Akademii został otwarty w lecie 1972 r. Główny kompleks treningowy składa się z trzech budynków mieszkalnych, jadalni, biblioteki, budynku szkolnego, Centrum Szkoleniowego Nauk i Badań Sądowych-Kryminalistycznych, auli z 1000 miejsc, kaplicy, biur administracyjnych i wielkiej sali gimnastycznej na zewnątrz drogi, wzdłuż której znajdują się garaże z pełnym wyposażeniem. Dodatkiem do tego kompleksu jest zespół fasad budynków tworzących imitację małego miasteczka, zwany Hogans Alley, który służy do ćwiczeń i zadań praktycznych w warunkach zbliżonych do rzeczywistych.
Budynek Akademii jest strzeżony i nie jest dostępny dla osób zewnątrz.
Akademia to przede wszytskim 14 jednostek szkoleniowych, takich jak Jednostka Szkoleniowa Nauk Behawioralnych, Broni Palnej, Policji, Dowodzenia i Zarządzania, Badań Komputerowych, Kryminalistyki i Nauk Sądowych itp. Wśród nich na szczególną uwagę zasługuje utworzone 1984 r., jako jeden z wydziałów Jednostki Nauk Behawioralnych, Narodowe Centrum Analizy Przestępstw Brutalnych (The National Center for the Analysis of Violent Crime – NCAVC). Centrum składa się z 4 sekcji: badań i rozwoju, identyfikacji sprawców zabójstw seryjnych, szkolenia i profilowania. Jego podstawowym zadaniem jest udzielanie konsultacji policji w całym kraju. Specjalizuje się zwłaszcza w sprawach zabójstw seryjnych na tle seksualnym.
Zasadniczym celem Akademii jest szkolenie, zarówno agentów specjalnych FBI oraz profesjonalnego personelu pomocniczego, jak również policjantów z całego świata, by doskonalili swoje umiejętności, zdobywali wiedzę i poznawali najnowocześniejsze techniki i metody śledcze, a także, by rozwijać współpracę międzynarodową w zwalczaniu przestępczości na świecie. A wszystko w jednym celu: skuteczniej chronić obywateli w Stanach Zjednoczonych, jak i na całym świecie, przed przestępczością.
Pierwszy cykl szkoleniowy kandydatów na agentów FBI odbył się w 1935 r., a zainteresowanych nim było zaledwie 35 słuchaczy. Począwszy od tamtego okresu program szkoleniowy Akademii w Quantico ukończyło przeszło 37 tys. absolwentów, łącznie ze studentami z ostatniego, 217-tego semestru, z czerwca 2004 r. Wśród absolwentów znajdują się także studenci ze 150 różnych krajów z całego świata.
Szkolenie trwa 11 tygodni i obejmuje, m.in. psychologię, kryminologię, kryminalistykę, informatykę, medycynę sądową, znajomość i posługiwanie się bronią palną, naukę efektywnego zarządzania i dowodzenia zespołami ludzkimi, taktykę i technikę śledczą, ćwiczenia poprawiające sprawność fizyczną itp.

Sukcesy FBI

Agencja walnie przyczyniła się do pociągnięcia do odpowiedzialności karnej wielu najbardziej notorycznych przestępców Stanów Zjednoczonych. Na liście najbardziej spektakularnych sukcesów FBI znajdują się m.in.: rozwiązanie sprawy porwania syna Lindebergha, schwytanie gangstera Johna Dillngera, czy też słynnych Bonnie i Clyde.
FBI również przypisuje się schwytanie Jamesa Earla Raya, zabójcy doktora Martina Luthera Kinga.
Śledztwo FBI udaremniło planowany na millenium zamach bombowy na Lotnisku Międzynarodowym w Los Angeles.
Jednym z największych osiągnięć w historii działalności Federalnego Biura Śledczego była z pewnością sprawa, szefa chicagowskich gangsterów, Al Capone.
Gangsterowi udało się nie wystąpić przed Federalną Wielką Ławą Przysięgłych w Chicago w 1929 roku z powodu złego stanu zdrowia. Pisemne zaświadczenie lekarskie złożone pod przysięgą stwierdzało, ze chorował na zapalenie płuc i leżał w łóżku pomiędzy 13 stycznia i 23 lutym tamtego roku.
Agenci FBI wezwani do zbadania wiarygodności tego zaświadczenia otrzymali oświadczenia złożone pod przysięgą, że w tym czasie Capone przebywał na torach wyścigowych w okolicach Miami, poleciał samolotem do Bimini oraz popłynął statkiem wycieczkowym do Nassau.
Capone został aresztowany za obrazę sądu i ostatecznie w lutym 1930 roku skazany na sześć miesięcy więzienia.
Podczas odsiadywania kary, Departament Skarbu USA zgromadził dowody świadczące, że Capone uchylał się od płacenia podatków, i na tej podstawie skazano gangstera na dalsze jedenaście lat pozbawienia wolności. Capone wyszedł z więzienia po siedmiu latach, ale już nigdy oficjalnie nie powrócił do Chicago.

FBI a CIA

Zarówno obcokrajowcy, jak i obywatele USA, często mylą FBI z CIA (Centralną Agencją Wywiadowczą – Central Intelligence Agency) w dużym stopniu z powodu licznych nieścisłości przedstawianych w hollywoodzkich filmach. Podstawowa różnica polega na tym, że CIA nie jest organem ochrony porządku publicznego, a raczej zbiera i analizuje dane, które mają kluczowe znaczenie dla polityki USA, szczególnie w dziedzinach, które mają wpływ na bezpieczeństwo kraju.
CIA zbiera wyłącznie informacje dotyczące obcych krajów oraz ich obywateli i ma zakaz zbierania informacji dotyczących tzw. „osób z USA”. Określenie to obejmuje obywateli USA, obcokrajowców ze stałym pobytem, legalnych imigrantów oraz amerykańskie korporacje, niezależnie od tego, gdzie są zlokalizowane.

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *